ترخیص کالا از گمرک تهران برای صادرات یکی از مهمترین بخشهای این چرخه است، زیرا هرگونه اشتباه یا کمتوجهی در مراحل آن میتواند باعث توقف کالا، هزینههای اضافی و حتی لغو قراردادهای بینالمللی شود. از سوی دیگر، گمرک تهران به دلیل حجم بالای فعالیتهای تجاری، دسترسی مناسب، زیرساختهای پیشرفته و ارتباط گسترده با سامانههای الکترونیکی، یکی از بهترین و سریعترین مراکز برای انجام عملیات ترخیص صادراتی به شمار میرود.
ترخیص کالا از گمرک یک فرآیند چندمرحلهای است که شامل ثبت اطلاعات، ارائه مدارک، بررسی کارشناسی، دریافت مجوزهای لازم و در نهایت صدور دستور خروج کالا از کشور است. شناخت دقیق این مراحل به صادرکنندگان کمک میکند از اشتباهات رایج جلوگیری کرده و روند صادرات خود را بهصورت حرفهای مدیریت کنند.
در اولین گام، صادرکننده باید مدارک پایه صادرات را آماده کند. این مدارک عبارتاند از:
فاکتور فروش که قیمت نهایی کالا و اطلاعات مشتری خارجی را نشان میدهد.
گواهی مبدا که محل تولید کالا را مشخص میکند.
پکینگلیست شامل تعداد بستهها، وزن خالص و ناخالص و نوع بستهبندی.
بارنامه بینالمللی بسته به نوع حملونقل (زمینی، هوایی، دریایی).
مجوز صادراتی در صورتی که کالا در گروه کالاهای خاص قرار داشته باشد.
یکی از مهمترین بخشهای فرآیند صادرات، ثبت اظهارنامه در سامانه EPL یا سامانه جامع گمرکی است. در این سامانه اطلاعات زیر ثبت میشود:
مشخصات کامل کالا
ارزش کالا به ارزهای بینالمللی
کد تعرفه گمرکی صحیح
اطلاعات صادرکننده و خریدار
اطلاعات بستهبندی و وزن
صادرکنندگان باید دقت کنند که کوچکترین مغایرت میان مدارک و اظهارنامه باعث توقف پرونده خواهد شد. به همین دلیل ثبت دقیق و صحیح اطلاعات نقش بسیار مهمی در تسریع ترخیص کالا از گمرک دارد.
پس از ثبت اظهارنامه، کارشناسان گمرک مدارک را بررسی میکنند. نکات مهم این مرحله عبارتاند از:
بررسی صحت اطلاعات فاکتور و بارنامه
کنترل گواهی مبدا و مجوزهای صادرات
تطابق اطلاعات کالا با مشخصات بستهبندی
تشخیص کالاهای حساس یا مشمول قوانین ویژه
در بسیاری از موارد، کارشناسان گمرک به دلیل کامل بودن اسناد نیاز به کنترل فیزیکی کالا ندارند؛ این موضوع یکی از مزیتهای بزرگ ترخیص کالا از گمرک است، زیرا باعث کاهش زمان ترخیص نسبت به واردات میشود.
اگر کالا در گروه کالاهای حساس، فاسدشدنی یا خاص قرار داشته باشد، کارشناسان ممکن است کنترل فیزیکی را انجام دهند. در این مرحله:
بستهها بازدید میشوند
نمونهبرداری برای بررسی کیفیت انجام میشود
تطابق فیزیکی با اطلاعات اظهارنامه بررسی میشود
برخی صادرکنندگان حرفهای با آمادهسازی دقیق بستهبندی و مستندات، احتمال کنترل فیزیکی را کاهش میدهند.
در صادرات، برخلاف واردات، معمولاً حقوق و عوارض گمرکی دریافت نمیشود. اما ممکن است هزینههای زیر اعمال شود:
هزینه خدمات انبار
هزینه نمونهبرداری (برای برخی کالاها)
هزینههای جانبی مربوط به اسناد
شناخت این موارد به صادرکننده کمک میکند مدیریت هزینه بهتری داشته باشد.
برای برخی کالاها، نیاز به مجوزهای خاص وجود دارد. از جمله:
مجوز سازمان غذا و دارو
مجوز سازمان استاندارد
مجوز قرنطینه گیاهی
مجوز دامپزشکی برای محصولات دامی
تأییدیه وزارت صمت
پس از تأیید نهایی مدارک، گمرک پروانه صادراتی و دستور خروج کالا را صادر میکند. این مرحله آخرین گام ترانزیت قانونی کالا به سمت مرز خروجی است. صادرکننده باید با شرکت حملونقل هماهنگ باشد تا کالا در زمان مناسب از گمرک خارج شود و از هزینههای غیرضروری انبارداری جلوگیری گردد.
برای صادرکنندگان حرفهای، سرعت و دقت در فرآیند صادرات اهمیت زیادی دارد. نکات زیر به بهبود عملکرد کمک میکند:
استفاده از کارگزاران گمرکی مجرب
تهیه چکلیست مدارک پیش از ثبت اظهارنامه
هماهنگی با شرکت حمل پیش از بارگیری
ثبت دقیق اطلاعات در سامانه EPL
پیگیری روزانه وضعیت پرونده در سامانه
بسیاری از صادرکنندگان تازهکار با مشکلات زیر مواجه میشوند:
عدم آگاهی از نوع مجوزهای لازم
اشتباه در ثبت اطلاعات در سامانه EPL
بارگیری نادرست کالا و توقف آن در گمرک
ناهماهنگی با شرکت حملونقل
ثبت اشتباه کد تعرفه کالا
آموزش، تجربه و استفاده از مشاوره حرفهای به کاهش این مشکلات کمک میکند.
بازرسی فنی و بستهبندی اصولی از الزامات صادرات است. بستهبندی باید:
استانداردهای بینالمللی را رعایت کند
برای حملونقل طولانی مقاوم باشد
اطلاعات کالا و مقصد را دقیق نمایش دهد
ترخیص کالا از گمرک شامل چندین مرحله مهم مانند آمادهسازی مدارک، ثبت اظهارنامه، بررسی کارشناسی، دریافت مجوزها و صدور پروانه خروج است. رعایت این مراحل به صادرکنندگان کمک میکند فرآیند صادرات را سریع، دقیق و بدون خطا انجام دهند.
استفاده از سامانه EPL، توجه به مقررات گمرکی، بستهبندی اصولی و هماهنگی مناسب با شرکتهای حملونقل از مهمترین عوامل موفقیت در صادرات است. با مدیریت صحیح این مراحل، صادرکنندگان میتوانند تجارت بینالمللی خود را گسترش داده و در بازار جهانی عملکردی حرفهای و رقابتی داشته باشند.
کارشناسان شرکت همیار ترخیص ساعی همراه دو دهه سابقه حرفه ای در زمینه ترخیص کار کالا، انجام امور گمرکی این شرکت را در سال ۱۳۹۴ تاسیس نمودند تا بتوان با تغییر رویه های گمرکی و تجارت فرامرزی در زمینه های ترخیص کالا،صادرات و واردات با استفاده از تجارب یکایک آنها در کنار تجار و وادکنندگان کشور در پیشبرد تجارت خارجی نقش به سزایی ایفا نمایند