ترخیص کالاهای خطرناک (Hazardous Goods) چگونه انجام می‌شود و چه الزاماتی دارد؟

ترخیص کالاهای خطرناک (Hazardous Goods) چگونه انجام می‌شود و چه الزاماتی دارد؟

کالاهای خطرناک (Hazardous Goods) به‌دلیل ماهیت شیمیایی، فیزیکی یا زیستی خود، یکی از حساس‌ترین گروه‌های کالایی در فرآیند واردات و ترخیص هستند. این کالاها در صورت حمل، نگهداری یا ترخیص نادرست می‌توانند خطرات جدی برای انسان، محیط زیست و زیرساخت‌های گمرکی ایجاد کنند.
در این مقاله بررسی می‌کنیم که ترخیص کالاهای خطرناک چگونه انجام می‌شود، چه الزامات و مجوزهایی دارد و چه ریسک‌هایی باید مدیریت شود.

کالاهای خطرناک شامل چه موادی می‌شوند؟

بر اساس طبقه‌بندی بین‌المللی (IMDG / ADR / IATA)، کالاهای خطرناک شامل:

• مواد منفجره

• گازهای فشرده یا مایع

• مایعات قابل اشتعال

• جامدات قابل اشتعال

• مواد سمی و عفونی

• مواد رادیواکتیو

• مواد خورنده

• مواد شیمیایی خطرناک برای محیط زیست

می‌شوند که هر گروه، مقررات خاص خود را دارد.

اظهارنامه گمرکی چیست

چرا ترخیص کالاهای خطرناک بسیار حساس است؟

دلایل اصلی حساسیت:

• خطر جانی برای کارکنان و محیط

• الزام به حمل و نگهداری تخصصی

• کنترل شدید اسناد و بسته‌بندی

• نظارت هم‌زمان چند سازمان

• ریسک بالای توقف یا عدم ترخیص

در این کالاها، ایمنی مقدم بر سرعت و هزینه است.

مراحل ترخیص کالاهای خطرناک

مرحله ۱: شناسایی دقیق ماهیت خطرناک کالا

قبل از حمل باید:

• کلاس خطر کالا مشخص شود

• MSDS (برگه اطلاعات ایمنی) تهیه گردد

• شرایط حمل و نگهداری بررسی شود

عدم شناسایی صحیح، ریسک توقف کامل ترخیص را دارد.

ترخیص کالاهای حجیم و سنگین چگونه انجام می‌شود: نکات ضروری

مرحله ۲: ثبت سفارش با ذکر ماهیت خطرناک

در ثبت سفارش:

• نوع خطر کالا باید صراحتاً اعلام شود

• HS Code متناسب با ماهیت واقعی انتخاب گردد

• اطلاعات ایمنی درج شود

پنهان‌سازی ماهیت خطرناک، تخلف جدی محسوب می‌شود.

تکنیک‌های بهینه‌سازی زمان فرآیند گمرکی

مرحله ۳: اخذ مجوزهای لازم

بسته به نوع کالا، ممکن است نیاز به:

• مجوز سازمان محیط زیست

• مجوز سازمان استاندارد

• مجوز وزارت بهداشت یا صمت

• مجوزهای ایمنی خاص

باشد.

مرحله ۴: ورود کالا و ثبت اظهارنامه در سامانه EPL

در اظهارنامه باید:

• کلاس خطر کالا اعلام شود

• MSDS پیوست گردد

• نوع بسته‌بندی و حمل مشخص باشد

اظهار ناقص یا غلط، تقریباً همیشه مسیر قرمز ایجاد می‌کند.

ترخیص کالای وارداتی بدون کارت بازرگانی امکان‌پذیر است؟

مرحله ۵: ارزیابی ایمنی و فنی

در این مرحله:

• بسته‌بندی بررسی می‌شود

• تطابق با استانداردهای حمل خطرناک کنترل می‌گردد

• شرایط نگهداری ارزیابی می‌شود

در صورت عدم رعایت، ترخیص متوقف می‌شود.

 ثبت سفارش چیست و چه ارتباطی با ترخیص دارد؟

مرحله ۶: پرداخت حقوق و عوارض و صدور پروانه

پس از تأیید نهایی:

• حقوق و عوارض پرداخت می‌شود

• پروانه گمرکی صادر می‌گردد

اما خروج کالا باید با حمل ایمن و مجاز انجام شود.

مدارک لازم برای ترخیص کالاهای خطرناک

• MSDS معتبر

• گواهی طبقه‌بندی خطر

• اسناد حمل مطابق مقررات بین‌المللی

• مجوزهای ایمنی و زیست‌محیطی

• فاکتور، پکینگ لیست و بارنامه

چالش‌های رایج در ترخیص کالاهای خطرناک

۱. نقص یا عدم اعتبار MSDS

MSDS:

• باید معتبر

• به‌روز

• و منطبق با کالا

باشد؛ در غیر این صورت رد می‌شود.

مراحل دریافت کارت بازرگانی

2. بسته‌بندی غیراستاندارد

بسته‌بندی نامناسب:

• ریسک ایمنی دارد

• باعث توقف فوری کالا می‌شود

۳. محدودیت گمرکات پذیرنده

همه گمرکات:

• امکان پذیرش کالاهای خطرناک را ندارند

انتخاب گمرک نامناسب، ترخیص را غیرممکن می‌کند.

۴. هزینه‌های بالای توقف و نگهداری

نگهداری کالاهای خطرناک:

• هزینه بالاتر

• الزامات ایمنی بیشتر

دارد و تأخیر بسیار پرهزینه است.

راهکارهای ترخیص ایمن و سریع‌تر

• شناسایی دقیق کلاس خطر قبل از خرید

• تهیه MSDS معتبر از تولیدکننده

• انتخاب گمرک مجهز و مجاز

• اخذ مجوزها قبل از ورود کالا

• استفاده از ترخیص‌کار متخصص کالاهای خطرناک

نقش شرکت ترخیص کالا در کالاهای خطرناک

شرکت ترخیص کالا متخصص:

• مقررات ایمنی را می‌شناسد

• مجوزها را هم‌زمان مدیریت می‌کند

• ریسک توقف و جریمه را کاهش می‌دهد

• ایمنی فرآیند را تضمین می‌کند

یک اشتباه بسیار خطرناک

❌ «اگر نام کالا را عوض کنیم، مشکل حل می‌شود»

✔️ واقعیت:
اظهار خلاف ماهیت خطرناک، تخلف سنگین و پیگرد قانونی دارد.

جمع‌بندی

ترخیص کالاهای خطرناک فرآیندی کاملاً تخصصی، ایمنی‌محور و پرریسک است که نیازمند رعایت دقیق مقررات بین‌المللی و داخلی می‌باشد. با شناسایی صحیح کالا، آماده‌سازی مدارک ایمنی و استفاده از تخصص حرفه‌ای، می‌توان این فرآیند حساس را بدون حادثه و با حداقل تأخیر انجام داد. در این حوزه، ایمنی همیشه اولویت اول است.

طراحی و سئوسازی: گروه نرم افزاری السا